Samenvatting resultaten

Samenvatting resultaten

• Van de bedrijven in de Nederlandse maakindustrie besteedt 71% een gedeelte van de productie uit. Dit percentage is 28% voor R&D-activiteiten en 30% voor product-ontwerp. 
  
• Gemiddeld wordt 30-40% van de totale waarde van deze activiteiten uitbesteed. Het is dus zeker niet zo dat alle productie of R&D uit handen gegeven wordt. Bij het uitbesteden van distributie is dit wel vaak het geval.
  
• De populairste uitbestedingslocaties voor productie-activiteiten zijn Nederland, China, Duitsland en Tsjechië. Er vindt een verschuiving plaats van productie in Nederland en West Europa naar Azië. Oost Europa blijft populair; met name Polen en Tsjechië, waar al veel ervaring met uitbesteden is opgedaan. Voor grote bedrijven is China al de favoriete productielocatie.
  
• De belangrijste redenen om productie uit te besteden zijn kostenreductie, focus op kerncompetenties, flexibiliteit vergroten en het verhogen van de productiviteit. Kostenreductie is bij uitbesteding naar Oost Europa en Azië de belangrijkste reden, bij uitbesteding naar Nederland en West Europa is dat het vergroten van de flexibiliteit.
  
• Het uitbesteden van grote series vindt met name plaats in China en Slowakije. Klantspecifieke productie wordt vooral uitbesteed naar Tsjechië, Duitsland en Nederland.
  
• De productie complexiteit is bij uitbesteding naar Nederland en West Europa hoger dan bij uitbesteding naar Oost Europa en Azië. Andersom geldt dat voor producten die in Oost Europa en Azië gemaakt worden (met name Roemenië, China en Maleisië) concurrentie op prijs belangrijker is dan voor producten die in Nederland en West Europa gemaakt worden. Voor concurrentie op kwaliteit zijn geen verschillen gevonden, wat aangeeft dat goede kwaliteit altijd van groot belang is.
  
• In de meeste gevallen wordt productie uitbesteed naar een onafhankelijke leverancier (69%), daarna is uitbesteding naar een buitenlandse dochteronderneming populair (22%), en uitbesteding naar een joint venture wordt komt het minst vaak voor (9%).
  
• Met leveranciers in Oost Europa en Azië vindt veel intensievere communicatie plaats dan met leveranciers in Nederland en West Europa. Ook controleren bedrijven die productie naar Oost Europa en Azië uitbesteden (met name Slowakije, Roemenië en Tsjechië) de leverancier vaker en nauwkeuriger dan bedrijven die dichter bij huis uitbesteden.

Ten eerste is er geïnventariseerd welke activiteiten uitbesteed worden door bedrijven in de Nederlandse maakindustrie. Hiervoor zijn acht supply chain activiteiten gedefinieerd en is gevraagd of de bedrijven deze activiteiten, of een gedeelte daarvan, uitbesteden. Uit figuur 1 blijkt dat na distributie (84%), productie (71%) en assemblage (47%) de meest uitbestede activiteiten zijn. In figuur 1 zijn de percentages ook te zien voor kleine (minder dan 250 FTE) en grote (250 FTE of meer) bedrijven afzonderlijk.



Tussen kleine en grote bedrijven zijn niet veel grote verschillen te zien. Grote bedrijven besteden alleen duidelijk meer assemblage en customer service uit dan kleine bedrijven. Het is echter niet zo dat bedrijven die aangeven een activiteit uit te besteden, deze activiteit helemaal niet meer zelf uitvoeren. Figuur 2 geeft aan welk percentage van de totale waarde van een activiteit gemiddeld uitbesteed wordt. Voor deze analyse zijn alleen de bedrijven meegenomen die daadwerkelijk een gedeelte van de desbetreffende activiteit uitbesteden. Figuur 1 gaf al aan dat distributie door de meeste bedrijven wordt uitbesteed. Figuur 2 maakt duidelijk dat de bedrijven die distributie uitbesteden ook vrijwel alle distributie uitbesteden (84% van de totale waarde). Voor de andere activiteiten ligt het gedeelte dat uitbesteed wordt tussen de 30% en 40%, met uitzondering van inkoop (23%), en marketing (45%).


De verdere resultaten in dit rapport hebben alleen betrekking op het uitbesteden van productie. De eerste vraag die bij het uitbesteden van productie opkomt is natuurlijk: waarheen?

Verschillen tussen regio's en landen

Tabel 1 – top 10 landen waarnaar productie wordt uitbesteed

De meeste bedrijven (82%) hebben al eerder ervaring opgedaan met het uitbesteden van productie. Een vergelijking van de regio's en landen waar ervaring opgedaan is met de regio's en landen waarnaar men nu productie uitbesteedt laat zien dat er een verschuiving gaande is. Figuur 4 geeft aan in welke regio's de bedrijven eerder al ervaring opgedaan hebben met het uitbesteden van productie. Er is hier een duidelijk verschil te zien met de verdeling over de regio's waarnaar productie nu wordt uitbesteed (figuur 3). De meeste ervaring is opgedaan in Nederland en West Europa, terwijl slechts 11% van alle locaties waar ervaring is opgedaan in Azië ligt. Tabel 2 geeft de top 10 landen weer waar ervaring met het uitbesteden van productie is opgedaan. Nu geldt dat voor zowel grote als kleine bedrijven Nederland op de eerste plaats staat. China staat gemiddeld voor alle bedrijven nu slechts op plaats 5, terwijl Polen en Tsjechië na Duitsland ook hoog in de lijst staan. De verschuiving vindt dus vooral plaats van Nederland en West Europa naar Azië; daarnaast blijft Oost Europa populair en is het uitbesteden naar de V.S. ook sterk toegenomen. Het verschil tussen grote en kleine bedrijven is vooral dat grote bedrijven meer ervaring hebben opgedaan in Hongarije en de V.S. en dat kleine bedrijven meer in Polen uitbesteed hebben.

Tabel 2 – top 10 landen waar ervaring met uitbesteden productie is opgedaan

Bedrijven kunnen verschillende redenen hebben om productie-activiteiten uit te besteden. Tabel 3 geeft de top 5 belangrijkste redenen per regio weer. Bedrijven hebben het belang van alle redenen aangegeven op een schaal van 1 (heel erg onbelangrijk) tot 5 (heel erg belangrijk), waarbij 3 een neutraal antwoord weergeeft.

De redenen kostenreductie, focus op kerncompetenties, flexibiliteit vergroten en productiviteit verhogen staan bij alle groepen bedrijven in de top 5, ongeacht naar welke regio de productie uitbesteed wordt. Er zijn echter wel een aantal duidelijke verschillen tussen de regio's. Voor de bedrijven die binnen Nederland of naar West Europa uitbesteden is het vergroten van de flexibiliteit de belangrijkste reden. Voor bedrijven die uitbesteden naar Oost Europa of Azië is dat kostenreductie. Kostenreductie staat bij bedrijven die in Nederland uitbesteden slechts op de vijfde plaats, en bij bedrijven die naar West Europa uitbesteden op de vierde plaats. Voor deze laatste twee groepen bedrijven is ook de beschikbaarheid van resources een belangrijke reden om productie uit te besteden, in tegenstelling tot voor bedrijven die 'verder weg' uitbesteden. De redenen waarvoor geen waarde is ingevuld in tabel 3 hebben een waarde kleinder dan 3, en worden dus 'onbelangrijk' gevonden door de bedrijven.

Tabel 3 – top 5 redenen voor uitbesteden productie

Tabel 4 – productieprocessen per regio

Er zijn maar weinig bedrijven die massaproductie uitbesteden; 8% van alle bedrijven. In Polen is dit percentage echter een aanzienlijke 40%. De productie in grote series vindt vooral plaats in Slowakije (50% van alle bedrijven die in Slowakije uitbesteden) en China (40%). De klantspecifieke productie vindt vooral plaats in Tsjechië (50%), Duitsland (43%) en Nederland (41%).

Ook de kenmerken van de producten waarvan de productie uitbesteed wordt spelen een rol bij de beslissing waar de productie moet plaatsvinden. In tabel 5 zijn de verschillen tussen de regio's weergegeven met betrekking tot productie complexiteit, concurrentie op prijs en concurrentie op kwaliteit. De laatste twee kenmerken geven aan hoe belangrijk het voor het uitbestede product is om op respectievelijk prijs en kwaliteit te concurreren. Voor deze drie kenmerken is ook aangegeven welke drie landen het hoogst scoren en welke drie landen het laagst scoren. Ook deze kenmerken zijn gemeten op een 5-puntsschaal waarbij 3 'neutraal' is. Voor zowel productie complexiteit als concurrentie op prijs zijn er significante verschillen tussen Nederland en West Europa enerzijds en Oost Europa en Azië anderzijds. Producten die in Nederland en West Europa worden gemaakt zijn over het algemeen complexer dan producten die in Oost Europe en Azië worden gemaakt, en voor de producten die in Nederland en West Europa worden gemaakt is concurrentie op prijs minder belangrijk dan voor producten die in Oost Europe en Azië worden gemaakt. Tabel 5 geeft ook aan dat de uitbestede productie van producten in de V.S., Duitsland en Polen complex is; de uitbestede productie in Roemenië, Maleisië en China daarentegen is minder gecompliceerd. In deze tabel zijn alleen landen meegenomen waarnaar minstens 5 bedrijven hun productie uitbesteden. Tevens geldt dat voor producten die in Nederland en West Europa gemaakt worden concurrentie op prijs minder belangrijk is dan voor producten die in Oost Europa en Azië gemaakt worden. In de top drie van landen waar producten gemaakt worden waarvoor concurrentie op prijs belangrijk is staan dan ook typische lagelonenlanden als Roemenië, China en Maleisië. Polen staat enigzins verrassend bij de landen waar producten gemaakt worden waarvoor concurrentie op prijs niet zo belangrijk is, maar dit is deels te verklaren doordat veel bedrijven al lang productie uitbesteden in Polen (zie tabel 2). Hierdoor kunnen daar ook meer complexe producten gemaakt worden, waarvoor bijvoorbeeld concurrentie op kwaliteit belangrijker kan zijn dan concurrentie op prijs (zie ook de positie van Polen in de top 3 bij de andere twee kenmerken). Voor concurrentie op kwaliteit zijn geen significante verschillen gevonden tussen de verschillende regio's. Dit zou een indicatie kunnen zijn dat kwaliteit niet zozeer een order-winner meer is maar eerder een order-qualifier, wat ook blijkt uit andere onderzoeken. Anders gezegd; goede kwaliteit is een vereiste om concurrerend te zijn, waar de productie ook uitgevoerd wordt.

Tabel 5 – productkenmerken per regio en land

Er zijn verschillende organisatorische vormen voor het uitbesteden van productie. In dit onderzoek worden drie verschillende vormen onderscheiden gebaseerd op 'ownership': uitbesteden naar een geheel onafhankelijke leverancier, uitbesteden naar een joint venture en uitbesteden naar een dochter-/zuster-onderneming. Tabel 6 laat zien dat verreweg de meeste productie uitbesteed wordt naar een onafhankelijke leverancier (69%). Deze samenwerkingsvorm is vooral populair bij uitbesteden binnen Nederland (100%; productie door een Nederlandse dochteronderneming valt in dit onderzoek niet onder de definitie van uitbesteden), China (60% van alle bedrijven die naar China uitbesteden doen dit naar een onafhankelijke leverancier) en Tsjechië (50%). Joint ventures komen erg weinig voor en alleen in Oost Europa en Azië; met name in Polen (40%), Roemenië (33%) en China (20%). Uitbesteden van productie naar een dochteronderneming is vooral populair bij bedrijven die uitbesteden naar Slowakije (67%), Maleisië (60%), Duitsland (57%) en Roemenië (50%).

Tabel 6 – organisatorische vormen per regio

Naast het kiezen van de juiste organisatorische vorm bij het uitbesteden van productie is het natuurlijk ook van belang hoe de relatie met de leverancier onderhouden wordt. In tabel 7 zijn de verschillen tussen de regio's weergegeven met betrekking tot communicatie intensiteit en controle van de leverancier. Dit laatste geeft aan hoe vaak en hoe nauwkeurig de leverancier gecontroleerd wordt. Voor communicatie intensiteit geldt dat er significant meer communicatie plaatsvindt met leveranciers in Oost Europe en Azië dan met leveranciers in Nederland en West Europa. Als we echter naar de top drie landen kijken met hoogste communicatie intensiteit staat de V.S. hier ook tussen. Dit zou kunnen komen doordat Amerikaanse bedrijven meer geneigd zijn over allerlei zaken te communiceren en hier strikte regels en procedures voor moeten volgen. Polen staat in tabel 7 tussen de meer 'Westerse' landen met lage communicatie intensiteit; ook hier geldt dat ervaring met uitbesteden naar Poolse bedrijven waarschijnlijk een rol speelt. Met betrekking tot controle van de leverancier geldt dat er significante verschillen zijn tussen Nederlandse en Oost Europese leveranciers, en tussen West Europese leveranciers enerzijds en Oost Europese en Aziatische leveranciers anderzijds. De top 3 en laagste 3 landen laten zien dat Nederlandse bedrijven die productie uitbesteden over het algemeen redelijk vertrouwen hebben in leveranciers uit Nederland, Duitsland en de V.S., en bij leveranciers uit met name Slowakije, Roemenië en Tsjechië meer controle nodig achten.

Tabel 7 – relatie met leverancier per regio en land

Deelname aan het onderzoek
Zoals in de inleiding al vermeld, is er voor bedrijven die aan het onderzoek hebben meegewerkt meer
gedetailleerde, bedrijfsspecifieke informatie beschikbaar. Hierin wordt het effect van het uitbesteden van
productie op kosten-, kwaliteit-, innovatie- en beleverings-indicatoren beschreven, en wordt de positie van het
bedrijf in kwestie vergeleken met de top 20% en laagste 20% performers op de genoemde indicatoren. Bent u
werkzaam bij een productiebedrijf, heeft u interesse in het uitbestedings- en verplaatsings-vraagstuk en heeft
u de enquête behorend bij dit onderzoek nog niet ingevuld dan kunt u dat alsnog doen via de website
www.maakhetmaarwaar.nl. U krijgt dan na afloop van het onderzoek ook een op uw bedrijf toegespitst rapport
en daarnaast helpt u ook de betrouwbaarheid van het onderzoek verhogen.
Kijk voor meer informatie op www.maakhetmaarwaar.nl of neem contact op met Bart van Hezewijk via
info@maakhetmaarwaar.nl.